آشنا شدند . فتح ايران ، مصر ، و سند به مسلمانان اين فرصت را داد كه از موفقيتهاى علمى و فرهنگى مردمان اين سه مهد تمدن اطلاعات دست اولى كسب كنند ، يا به مراكز علمى ، آزمايشگاهها ، و رصدخانه‌هاى آنها به سهولت دسترسى بيابند . ولى جريان كسب و جذب دانش بيگانه تا زمان خلافت ابو جعفر منصور ( 136 - 158 ) بنيانگذار بغداد ، آغاز نگرديد . او به ترجمهء آثار علمى به زبان عربى علاقهء بسيار داشت ، و اين حركت قريب دويست سال در عالم اسلام فعّالانه ادامه يافت . برمكيان وزير برعكس ، در تشويق فعاليتهاى علمى در دربار خلفا سهم بزرگى داشتند . مترجمان ، اغلب خود علماى مبرّزى بودند كه مساعى آنان زبان عربى را با معلومات جغرافيايى ، نجومى ، و فلسفى هند و ايران و يونان غنا بخشيد . نفوذ هند دانش جغرافيا و نجوم هنديان از طريق اولين ترجمهء كتاب سانسكريت سوريا سيدهانتا « 1 » ( نه برهماسپهوتا - سيدانتا « 2 » كه بعضى محققان تصور كرده‌اند ) به زبان عربى در زمان خلافت منصور صورت پذيرفت . در اين اثر پاره‌اى تأثيرات كهن يونانى به چشم مىخورد ، « 3 » ولى همين كه به عربى ترجمه شد ، به منبع اصلى دانش مسلمانان دربارهء نجوم و جغرافياى هندى تبديل شد و مبناى آثار بسيارى قرار گرفت كه در اين دوره به وجود آمد ، مانند كتاب الزيج ابراهيم بن حبيب فزارى ( نوشته

--> ( 1 ) . Surya - siddhenta ( 2 ) . Brahma - Sphutasiddanta ( 3 ) . A . B . Keith , History of Sanskrit literature , 517 - 521